Gaslighting – czym jest i jak się przed nim chronić?

Słowa kluczowe: gaslighting, manipulacja psychologiczna, przemoc emocjonalna, granice, relacje

Gaslighting to jedna z najbardziej destrukcyjnych form manipulacji psychologicznej. Polega na systematycznym podważaniu Twojej percepcji, emocji i pamięci. Osoba stosująca gaslighting sprawia, że zaczynasz wątpić w siebie: w to, co czujesz, co widzisz i co pamiętasz.

Nazwa pochodzi od filmu „Gaslight”, w którym mąż stopniowo doprowadza żonę do przekonania, że traci zmysły, zmieniając drobne elementy otoczenia i zaprzeczając ich istnieniu.

Jak działa gaslighting?

Nie polega na jednorazowym kłamstwie. Jest procesem. Najpierw drobnym: „Źle to zapamiętałaś”, „Przesadzasz”, „Jesteś zbyt wrażliwa”. Z czasem podważanie staje się coraz częstsze i silniejsze.

Efekt? Zaczynasz pytać innych, czy masz rację. Przestajesz ufać swoim odczuciom.

Typowe zdania w gaslightingu

• „To się nie wydarzyło”
• „Zmyślasz”
• „Masz problemy z pamięcią”
• „Wszyscy tak uważają, tylko Ty robisz problem”

Dlaczego gaslighting jest tak groźny?

Bo niszczy poczucie tożsamości. Jeśli nie wiesz, czy możesz ufać sobie, zaczynasz ufać manipulatorowi. To tworzy zależność.

Gaslighting w związkach i rodzinie

Często pojawia się w relacjach bliskich, gdzie druga osoba ma silną pozycję: partner, rodzic, szef. Ofiara gaslightingu często usprawiedliwia zachowanie drugiej strony: „On nie miał złych intencji”, „To ja źle zrozumiałam”.

Jak się bronić?

• zapisuj fakty (notatki, wiadomości)
• ufaj swoim emocjom
• nie wdawaj się w udowadnianie
• szukaj wsparcia z zewnątrz

Twoje emocje są informacją. Jeśli czujesz dezorientację i lęk – to znak ostrzegawczy.

Ćwiczenie

Przypomnij sobie sytuację, gdy ktoś powiedział: „To nieprawda”, a Ty czułaś, że było inaczej. Zadaj sobie pytanie: „Co naprawdę pamiętam?”

Podsumowanie

Gaslighting nie jest nieporozumieniem. Jest formą przemocy psychicznej. Masz prawo ufać sobie i stawiać granice.